Verhuizen naar Spanje: de papieren in de juiste volgorde

Wie naar Spanje verhuist, regelt meestal eerst de verhuizer en het huis. De papieren komen later, en juist daar gaat het vaak mis, omdat de stappen in Nederland en België niet vanzelf aansluiten op die in Spanje. Een van de hardnekkigste misverstanden: dat uitschrijven de Nederlandse zorgverzekering beëindigt. Het werkt precies andersom.

Hieronder de volgorde aan beide kanten, voor Nederlanders en Belgen die in Spanje gaan wonen.

Nederland: uitschrijven, en wanneer

Wie verwacht binnen een jaar ten minste twee derde van de tijd buiten Nederland te verblijven, moet zich uitschrijven bij de gemeente. De aangifte van vertrek kan vanaf de vijfde dag vóór het vertrek. Twee derde van een jaar is ongeveer acht maanden, en die acht maanden zijn dus de ondergrens, geen veilige marge.

Uitschrijven zelf beslist niet over je zorgverzekering. De Wet langdurige zorg, en daarmee het recht op de Nederlandse basisverzekering, volgt waar je werkelijk woont, beoordeeld naar de omstandigheden. Ga je in Spanje wonen, dan val je daar onder het Spaanse stelsel, ook als je de uitschrijving vergeet. Blijf je feitelijk in Nederland wonen, dan verandert er niets.

Nederland: AOW en pensioen

De AOW-opbouw stopt zodra je niet meer in Nederland verzekerd bent: elk jaar zonder verzekering kost later 2 procent AOW. Vrijwillig doorverzekeren kan, maar alleen als je daar binnen een jaar na het einde van de verzekering om vraagt en direct vóór het vertrek minstens een jaar verzekerd was, voor maximaal tien jaar. Een AOW of pensioen dat al loopt, wordt gewoon naar Spanje doorbetaald.

België: afvoering, uiterlijk de avond vóór vertrek

Een Belg die verhuist, doet aangifte bij de gemeente met het zogeheten model 8, uiterlijk op de vooravond van het vertrek. Er is geen venster van vijf dagen zoals in Nederland, en de afvoering gaat in op de datum van de aangifte. Een gepensioneerde met alleen een Belgisch pensioen blijft bij zijn ziekenfonds aangesloten en behoudt zijn rechten op de Belgische ziekteverzekering; daarover meer in een apart artikel.

Spanje, stap één: het NIE, soms al vóór de verhuizing

Het NIE is je persoonlijke nummer als buitenlander in Spanje, en het blijft levenslang hetzelfde. Koop je eerst een woning, dan heb je het nodig vóór de akte, want het register schrijft de koop niet in zonder Spaans fiscaal nummer. Verhuurders, banken en energiebedrijven vragen er ook vaak om, ook al eist geen wet dat. Wie vooraf koopt of tekent, vraagt het NIE dus eerst aan: zie NIE-nummer aanvragen vanuit Nederland of vanuit België.

Verhuis je zonder eerst te kopen, dan is een aparte NIE-aanvraag niet nodig: de inschrijving hieronder levert het nummer op.

Spanje, stap twee: de gemeente

Inschrijven in het padrón van de gemeente waar je woont, bewijst je adres. Een NIE is daarvoor niet nodig; een paspoortnummer volstaat. Zie inschrijven bij de gemeente in Spanje.

Spanje, stap drie: de registratie als inwoner

Als EU-burger mag je drie maanden in Spanje verblijven met alleen je paspoort of identiteitskaart. Wie langer blijft, vraagt binnen drie maanden na aankomst het certificado de registro aan, bij het vreemdelingenkantoor van de provincie of, waar dat er niet is, bij de politie. Het kost €12,00, wordt direct afgegeven en vermeldt je NIE. Het is geen identiteitsbewijs, dus je paspoort of ID-kaart blijft nodig.

Wie niet werkt, moet voldoende middelen en een ziektekostenverzekering aantonen die alle risico's dekt. Een vast minimumbedrag mag Spanje niet eisen. Uitgebreider in residencia aanvragen in Spanje.

Spanje, stap vier: zorg en sociale zekerheid

• Je gaat in Spanje werken: de werkgever meldt je vóór de eerste werkdag aan bij de Spaanse sociale zekerheid, en daarmee heb je recht op de publieke zorg.
• Je hebt alleen een Nederlands of Belgisch pensioen of AOW: het land dat het pensioen betaalt, geeft een S1-formulier af, dat je in Spanje registreert.
• Geen van beide: een particuliere verzekering, of na een jaar wonen de Spaanse publieke regeling tegen betaling, het convenio especial, voor €60 per maand onder de 65 en €157 vanaf 65. Wie via een S1 al verzekerd is, kan daar niet aan meedoen.

Spanje, stap vijf: fiscaal inwoner

Je wordt fiscaal inwoner van Spanje als je meer dan 183 dagen in het kalenderjaar in Spanje bent, of als daar de hoofdzaak van je activiteiten of economische belangen ligt. Woont je echtgenoot met minderjarige kinderen in Spanje, dan geldt een weerlegbaar vermoeden. Spanje kent geen gebroken jaar: je bent het hele kalenderjaar inwoner of niet-inwoner. Het moment van verhuizen binnen het jaar doet er dus toe.

De volgorde op een rij

• In Nederland of België: uitschrijven op het juiste moment, AOW-keuze binnen een jaar
• NIE eerst als je vóór de verhuizing koopt of tekent
• Padrón zodra je een adres hebt
• Certificado de registro binnen drie maanden na aankomst
• Spaanse sociale zekerheid of S1
• Fiscaal inwoner vanaf het jaar waarin je de 183 dagen passeert of je basis verlegt

Vragen die we krijgen

Ik heb al een NIE van mijn vakantiewoning. Krijg ik een nieuw nummer?
Nee. Het nummer blijft hetzelfde; het certificado de registro vermeldt datzelfde NIE.

Moet ik mij in Nederland uitschrijven als ik alleen de winter in Spanje ben?
Niet zolang je binnen een jaar minder dan twee derde van de tijd buiten Nederland bent. Daarover gaat een apart artikel over overwinteren.

Hoe snel krijg ik een afspraak?
Het certificaat zelf krijg je bij de afspraak; het wachten zit in de afspraak. Zie NIE-afspraak maken.

Waarom Buenaley?

Buenaley is een Spaans advocatenkantoor dat Nederlandse en Belgische cliënten begeleidt. Bij een verhuizing nemen wij twee dingen uit handen, in deze volgorde.

Het eerste is het NIE, en daarna de registratie als inwoner, want elke volgende stap vraagt om een van die twee. Dat regelen wij via onze NIE-dienst.

Het tweede is de woning: het huurcontract of de aankoop controleren voordat je tekent, zodat het adres waarop je je inschrijft ook klopt.

• NIE-aanvraag, ook vanuit Nederland of België
• Afspraak voor het certificado de registro
• Padrón en de stukken die daarvoor nodig zijn
• Huur- of koopcontract gecontroleerd vóór ondertekening
• Een duidelijke volgorde voor jouw situatie, met Nederlandstalig contact

Een verhuizing in voorbereiding? Stuur je situatie en planning door, dan hoor je welke stappen gelden en in welke volgorde. Of begin met de NIE-aanvraag, want dat nummer vraagt elke volgende stap.