Erfbelasting in Spanje: twee landen heffen, en de verrekening dekt niet alles

Per 1 januari 2026 heeft Nederland de aangiftetermijn voor de erfbelasting verlengd van acht naar twintig maanden. Bij overlijdens vanaf dit jaar loopt ook de belastingrente pas vanaf die twintig maanden. Dat is ruimte die er nooit eerder was.

Alleen: ligt er een woning in Spanje, dan is dat niet de termijn die telt. Spanje wil de aangifte binnen zes maanden na het overlijden hebben en trekt zich van de Nederlandse verruiming niets aan. Wie zich op de nieuwe twintig maanden verlaat, is in Spanje al te laat voordat het dossier thuis goed en wel is geopend. In Vlaanderen is de thuistermijn zelfs korter dan de Spaanse.

Twee landen heffen, en dat is geen fout

Spanje heft omdat de woning daar ligt. Een erfgenaam die niet in Spanje woont, is daar belastingplichtig voor wat zich op Spaans grondgebied bevindt: het appartement, en ook de Spaanse bankrekening. Niet de nalatenschap wordt belast maar iedere erfgenaam afzonderlijk, over het eigen deel.

Nederland heft daarnaast over de hele nalatenschap. Artikel 1 van de Successiewet 1956 knoopt aan bij de woonplaats van de overledene, en bevat geen enkele geografische beperking. Woonde de erflater in Nederland, dan valt de Spaanse woning gewoon in de Nederlandse grondslag. Vlaanderen doet hetzelfde: artikel 2.7.3.2.1 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit belast alle goederen van de erflater, "waar ze zich ook bevinden".

Er ligt geen verdrag tussen om dat op te lossen. Nederland heeft voor de erfbelasting maar zeven verdragen en Spanje staat daar niet bij. De oplossing komt dus uit eenzijdige regelingen, en die dekken minder dan mensen denken.

Nederland: de woning wordt verrekend, de bankrekening niet

De regeling staat in het Besluit voorkoming dubbele belasting 2001. Voor onroerend goed in het buitenland geeft artikel 47 een vermindering van de Nederlandse erfbelasting ter grootte van de in het buitenland geheven belasting. Dat is een echte verrekening: de Spaanse aanslag gaat van de Nederlandse belasting af.

Voor de rest van het Spaanse vermogen geldt dat niet. Een Spaanse bankrekening is geen onroerend goed en valt onder artikel 49, dat de buitenlandse belasting alleen in mindering brengt op de verkrijging. Dat is een aftrek van de grondslag in plaats van een korting op de belasting, en dus veel minder waard: het scheelt alleen het tarief over dat bedrag. Wie in Spanje een spaarrekening aanhoudt naast de woning, kan dat verschil maar beter kennen.

En de verrekening is begrensd

Dit is het punt dat in vrijwel geen enkel artikel staat. Artikel 47 geeft niet zonder meer de volledige Spaanse belasting terug. De vermindering is het laagste van twee bedragen: de daadwerkelijk geheven Spaanse belasting, of het deel van de Nederlandse erfbelasting dat evenredig aan de Spaanse woning is toe te rekenen.

Is de Spaanse aanslag hoger dan dat evenredige deel, dan blijft het verschil staan. Niemand vergoedt het. Dat is precies wat gebeurt bij een erfgenaam die in Spanje ver van de overledene af staat, bijvoorbeeld een neef of een partner zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, want daar lopen de Spaanse tarieven hard op.

Andersom gebeurt vaker en pakt neutraal uit: valt de woning in Andalusië of de Comunidad Valenciana en erft een kind, dan is de Spaanse belasting door de regionale kortingen bijna nul. De verrekening is dan ook bijna nul en er wordt in Nederland gewoon het volle bedrag betaald. Die regionale korting levert een Nederlandse erfgenaam dus niets op; hij voorkomt alleen dat er dubbel wordt betaald.

Eén situatie verdient aandacht. Is er in Nederland niets verschuldigd, bijvoorbeeld doordat een partner ruim binnen de vrijstelling van €828.035 blijft, dan valt er ook niets te verminderen en is de Spaanse belasting een kale kostenpost.

Vlaanderen verrekent ruimer, en geeft er vijf jaar de tijd voor

Op dit punt is de Vlaamse regeling beter dan de Nederlandse. Artikel 2.7.5.0.4 van de Vlaamse Codex Fiscaliteit vermindert het Vlaamse successierecht met de in het buitenland geheven erfbelasting, en spreekt sinds eind 2022 over buitenlandse goederen zonder meer. Roerend en onroerend dus allebei: de Spaanse bankrekening telt hier wél mee, anders dan in Nederland.

De begrenzing is dezelfde als hierboven: de vermindering geldt "in de mate waarin" het successierecht die buitenlandse goederen treft. Boven dat deel blijft de Spaanse belasting voor eigen rekening.

Praktisch belangrijker is de bewijslast en de tijd die ervoor staat. Gevraagd worden een gedateerd betalingsbewijs van de Spaanse belasting én een eensluidend verklaard afschrift van de Spaanse aangifte met de berekening. Die stukken zijn er zelden op tijd, want de Vlaamse aangiftetermijn is korter dan de Spaanse. Dat hoeft geen probleem te zijn: de vermindering kan nog worden gevraagd tot vijf jaar na 1 januari van het jaar waarin het successierecht is vastgesteld. Wie dat niet weet, laat geld liggen.

De Vlaamse termijn is korter dan de Spaanse

Vier maanden bij een overlijden in België, vijf maanden bij een overlijden elders in de Europese Economische Ruimte, zes maanden daarbuiten. Let op waar de trigger ligt: bij de plaats van overlijden, niet bij de woonplaats. Overlijdt een Vlaamse eigenaar in het Spaanse vakantiehuis, dan zijn het vijf maanden.

De tarieven in de rechte lijn en tussen partners zijn 3 procent tot €50.000, 9 procent tot €250.000 en 27 procent daarboven. Twee dingen die zelden worden genoemd en hier uitmaken: het tarief wordt per erfgenaam toegepast en bovendien apart op het roerende en het onroerende deel, wat de schijven twee keer laat beginnen en de aanslag drukt. En de vrijstelling voor de gezinswoning helpt niet, want die geldt uitsluitend voor de woning die de gezinswoning was. Een vakantiehuis is dat per definitie niet.

Nog iets om op te letten: de aangekondigde verlaging van de Vlaamse erfbelasting is nog geen wet. De Vlaamse Belastingdienst zet er zelf bij dat er pas informatie volgt zodra er formele beslissingen zijn. Reken dus met de tarieven hierboven.

Wat er intussen in Spanje moet gebeuren

De Spaanse zes maanden zijn te verlengen met nog eens zes, maar het verzoek moet binnen de eerste vijf maanden binnen zijn. Daarna wordt het niet meer verleend. Over de extra tijd loopt rente, dus de verlenging is geen gratis uitstel.

Verder heeft iedere erfgenaam een NIE nodig, want zonder het nummer van elke verschijnende partij komt de akte niet door het eigendomsregister. Dat is de stap die het langst duurt en het vaakst te laat wordt gestart: zie NIE-nummer aanvragen in Spanje. Daarnaast is er een verklaring uit het Spaanse testamentenregister nodig, die pas vijftien dagen na het overlijden kan worden opgevraagd, en in de gewone situatie met meerdere erfgenamen een notariële akte van aanvaarding.

Niemand hoeft daarvoor over te komen. Het loopt normaal via een volmacht, en hoe die eruit moet zien staat in een volmacht voor Spanje.

Veelgestelde vragen

Hoeveel tijd is er nu echt?
Zes maanden voor de Spaanse aangifte. De Nederlandse twintig maanden en de Vlaamse vier of vijf maanden staan daar los van; de Spaanse termijn is bij een woning in Spanje de eerste die verloopt.

Betaal ik straks twee keer?
Niet over hetzelfde bedrag, maar de verrekening is wel begrensd. Is de Spaanse aanslag hoger dan het evenredige deel van de thuisbelasting, dan blijft het verschil voor eigen rekening.

Geldt de Spaanse regionale korting ook voor ons?
Ja. Sinds 2021 mogen niet-ingezetenen de regels van een autonome regio toepassen, ook van buiten de EU. Bij een niet in Spanje wonende erflater is dat de regio waar het grootste deel van het Spaanse vermogen ligt. Het moet wel in de aangifte worden geclaimd.

Is een Spaans testament nodig?
Wettelijk niet, een buitenlands testament kan worden gebruikt. In de praktijk scheelt een Spaans testament vertalingen, legalisatie en tijd, en dat laatste is bij zes maanden het schaarse goed.

Wij willen de woning verkopen en er alles van betalen. Kan dat?
Verkopen kan, maar de koper krijgt zijn aankoop niet ingeschreven zolang de erfenis zelf niet is ingeschreven. Eerst de nalatenschap regelen dus. Wat er bij verkoop komt kijken staat in woning verkopen in Spanje.

De woning stond al jaren op naam van een overleden ouder.
Dat is niet vanzelf verjaard. Bij een akte voor een buitenlandse notaris begint de Spaanse verjaring pas te lopen op het moment dat het stuk aan een Spaanse instantie wordt voorgelegd.

Waarom Buenaley?

Buenaley is een Spaans advocatenkantoor dat Nederlandse en Belgische cliënten begeleidt. Bij een geërfde woning nemen wij twee dingen over, en allebei moeten ze vroeg beginnen vanwege de Spaanse zes maanden.

Het eerste is het NIE. Iedere erfgenaam heeft er een nodig voordat er iets getekend kan worden, en daar loopt het in de praktijk op vast. Wij vragen ze in één keer aan via onze NIE-dienst, ongeacht waar de erfgenamen wonen.

Het tweede is de woning zelf: de akte van aanvaarding, de inschrijving op naam van de erfgenamen en de verkoop die er meestal op volgt. Zolang de nalatenschap niet is ingeschreven, kan de woning niet aan een koper worden overgedragen. Dat bepaalt hoe snel er iets met het huis kan gebeuren.

• NIE-aanvragen voor alle erfgenamen, direct in gang gezet
• De akte van aanvaarding en de inschrijving van de woning op naam van de erfgenamen
• De verkoop daarna, inclusief de 3 procent inhouding en de plusvalía
• Het hele dossier via volmacht als niemand kan overkomen
• Vaste prijs, vooraf afgesproken, en Nederlandstalig contact

Een woning in Spanje geërfd, of ligt dat in het verschiet? Geef de gegevens van de woning door en wie de erfgenamen zijn, dan hoor je wat er moet gebeuren en in welke volgorde. Of begin met de NIE-aanvraag, want zonder die nummers komt er niets door.